ویتامینها ( اصول تغذیه)

ریبوفلاوین

این ویتامین یک رنگدانه زرد-سبز فلورسنت است که برای اولین بار در شیر شناسایی شد . ریبوفلاوین اعمال بیولوژیک خود اعم از دخالت متابولیسم ترکیبات انرژی و تقویت محافظت آنتی اکسیدانی را با نقش کو آنزیمیخود  به عنوان FAD و FMN  انجام می دهد . به علت همین نقشهای موثر ریبوفلاوین در متابولیسم ، کمبود آن در ابتدا در بافتهای دارای بازگردش سریع سلولی مانند پوست و اپی تلیال تظاهر می کند .

عملکرد ریبوفلاوین

کوآنزیمهای فلاوین دار FMN و FAD  کوفاکتورهایی هستند که در واکنش های اکسیداسیون و احیاء با جابجایی یک یا دو الکترون شرکت می کنند  و به عنوان حاملهای هیروژنی در سیستم انتقال الکترون میتوکندری عمل می کنند .در نقشهای دیگر ، مانع از تخریب اکسیداتیوی سلول می گردند ، برای تبدیل پیریدوکسین به شکل فعال آن یعنی پیریدوکسال فسفات مورد احتیاجند و همچنین برای   بیوسنتز نیاسین از اسید آمینه تریپتوفان ضروری است .

جذب، انتقال و ذخیره

بیشتر غذاهای حاوی ریبوفلاوین به شکل کوآنزیمی یعنی FADو  FMN  هستند که طی فرایند هیدرولیز در روده ریبوفلاوین از ترکیبهای مختلف فلاووپروتئینی آزاد شده و طی یک فرآیند وابسته به حامل در بخشهای بالایی روده ی باریک جذب می شود .

ریبوفلاوین در پلاسما به شکل ریبوفلاوین آزاد FMN  که عمدتا در در اتصال با آلبومین هستند عمل می گردد . ریبوفلاوین آزاد پس از ورود به داخل سلولها به FMN ,  و  FAD تبدیل می شوند و تولید این کوآنزیمها بوسیله ی هورمونهای تیروئیدی تنظیم می شوند .

اگر چه مقدار کمی از ویتامین در کبد و کلیه یافت می شود ، ولی ذخایر آن ناچیز است بنابراین باید بطور مرتب از طریق غذا تامین گردد .

منابع غذایی

ریبوفلاوین در بیشتر غذاها بصورت FMN و  FAD  و در اتصال با پروتئین می باشد . مواد غذایی بخصوص شیر بهترین منبع آن است . اگرچه ریبوفلاوین موجود در شیر در برابر حرارت پایدار است اما اشعه ماوراء بنفش نور خورشید آن را از بین می برد . سبزیجات برگی به رنگ تیره نیز منابع غنی این ویتامین هستند .

کمبود

کمبود ریبوفلاوین بیماری خاصی ایجاد نمی کند اما نشانه های کمبود پس از چندین ماه محرومیت تظاهر می کند . این نشانه ها شامل : تورم زبان ، ترس از نور ، اشک ریزش و خارش و سوزش چشم ، ترک خوردگی پوست در گوشه ی لب ها ، چرب شدن پوست در تا خوردگی های بینی و لب  ، کیسه ی تناسلی زنان و بیضه و افزایش رشد عروق در اطراف قرنیه ی چشم می باشد .

فولات

این ویتامین در جریان تحقیقات علل کم خونی های تغذیه ای کشف شد و به علت فراوان بودن آن گیاهان برگی شکل فولات نام گرفت . تا کنون حدود 100 شکل مختلف این ویتامین در حیوانات یافت شده است .

عملکرد

فولات به سه شکل تتراهیدروفولات ( شکل احیا شده شده ی ویتامین ) فولیل پلی گلوتامات ( فرمی از ویتامین که با اسید گللوتامیک ؟؟؟؟ شده است ) و فرمهای متیله شده تتراهیدروفولات نقشهای اسیدهای نوکلئیک شرکت دارند و بهمین روش برای سنتز متیونین از هموستئین ضروری هستند . البته این تبدیل نیاز به ویتامین B₁₂  نیز دارد . بنابراین کمبود فولات یا ویتامین B₁₂  سبب هموستئینی می شود . به دلیل این ارتباط کمبود ویتامین B₁₂  به تنهایی می تواند کمبود عملکرد فولات را ایجاد کند . با افزایش خطر انسداد عروقی ارتباط دارد . تبدیل هیستیدین به اسید گلوتامیک هم نیاز به فولات دارد . این ویتامین برای تشکیل گلبولهای قرمز و سفید خون در مقز استخوان و بلوغ آنها ضروری است . در تشکیل هِم نیز به عنوان حامل واحدهای یک کربنی عمل می کند . مکمل یا ری فولات سبب تخفیف کم خونی کشنده می شود ولی علائم گوارشی و عصبی کم خونی پیشرفت میکند .

جذب ، انتقال و ذخیره

بیشتر فولات در غذاها به شکل پلی گلوتامات وجود دارند . جذب ویتامین خورده شده بستگی به توانایی بدن در هیدرولیز آنها به فولیل منوگلوتامات دارد . به علت بازدهی پایین این مرحله ؟؟؟؟؟    دسترسی فولات در غذا حدود نصف ویتامین خالص است . به همین دلیل به زنانی که قصد بارداری دارند توصیه می شود همراه با رژیم غذای حاوی فولات بالا ، مکمل فولات نیز دریافت کنند . به این ترتیب خطر تولد نوزادان با نقایص لوله ی عصبی تا نصف کاهش می یابد . منوگلوتامات فولیک اسید و مشتقات یک کربنی تتراهیدروفولات بطور عمده با انتقال فعال در ژژنوم جذب می شوند ، اما ویتامین با انتشار ساده هم می تواند جذب گردد .

برداشت سلولی فولات ها منحصراً به صورت مشتقات منوگلوتامات است که در پلاسما وجود دارند . مهمترین منبع ذخیره ی فولات جگر است که حاوی نیمی از کل ذخیره ی بدن می باشد  .

منابع غذایی

جگر ، قارچ ، سبزیجات برگی شکل بخصوص اسفناج و بروکلی منابع فولات هستند . همچنین مقادیر مناسبی از این ویتامین در گوشت گاو کم چربی ، سیب زمینی ، نان گندم کامل و حبوبات خشک وجود دارد .

کمبود

علائم کمبود این ویتامین در انسان به صورت کم خونی مگالوبلاستیک ، ضعف عمومی ، افسردگی و پلی نروپاتی و حتی هموستئنینی بدون بروز سایر علائم بالاینی می باشد .

                                                           بیوتین

در غذاها بیوتین عمدتا در پیوند با پروتئین است که پس از هضم آزاد شده و بیوتین آزاد در بخش بالایی روده ی باریک با انتشار تسهیل شده و ساده جذب می گردد . همچنین ، بیوتین می تواند از کولون جذب شود که استفاده از ویتامین تولید شده توسط میکروفلور روده را تسهیل می کند .

بیوتین در پلاسما بطور عمده به صورت آزاد حمل می شود و با فرایند خاص وابسته به حامل وارد سلول می گردد . مقادیر   ذخیره قابل توجهی از ویتامین در کبد وجود دارد ولی بنظر می رسد این ذخایر در کمبود ویتامین کمتر به حرکت در می آیند .

عملکرد

بیوتسن به عنوان عامل متحرک کربوکسیل ، در چهار نوع آنزیم کربوکسیلاز عمل می کند . بطوری که ابتدا کربوکسیلاسیون ویتامین و سپس انتقال گروه کرکربوکسیل به سوبسترا صورت می گیرد و نتیجه ی این عمل چهار آنزیم تولید فسفوانول پیرووات ، اگزالواستات و سیترات می باشد که نهایتا سبب فرایند لیپوژنز می گردد همچنین به کمک این آنزیم ها اولین مرحله از سنتز اسیدهای چرب کاتالیز می شود . اکسیداسیون اسیدهای چرب با تعداد کربن فرد کاتالیز می شود و اسید آنینه کتوژنیک لوسین می شکند .

منابع غذایی

         بیوتین بطور گسترده در غذاها وجود دارد ولی برخی از غذاها حاوی مقادیر زیادی از بیوتین هستند . شیر ، جگر ، زرده ی تخم مرغ و بعضی از سبزیجات مهمترین منابع آن هستند . باکتریهای روده نیز به مقدار قابل ملاحضه ای به تغذیه ی بیوتین انسان کمک می کنند . دفع بالاتر بیوتین از بدن نسبت به دریافت غذایی نشانه ی سنتز باکتریایی آن است .

کمبود

بیوتین از طریق مصرف بسیاری از غذاها و نیز متابولیسم میکروبی روده در دسترس است بنابراین کمبود آن بسیار نادر است با این وجود مصرف سفیده ی تخم مرغ خام ، که حاوی پروتئین پیوند دهنده ی بیوتین حساس به گرما می باشد علائم کمبود آن را ایحاد می کند . علائم شامل درماتیت ، گلوسیت  بی اشتهایی ، تهوع ، استفراغ ، استحاله ی چربی در کبد و افزایش کلسترول خون است .